Het tekort aan leerkrachten en onderwijzers is opnieuw aan de orde van de dag en zal de komende jaren toenemen. Er dringen zich maatregelen op om op korte termijn iets aan dit tekort te doen, maar ook maatregelen om op structurele wijze dit tekort in te dijken. In overleg met de sociale partners werden de laatste maanden enkele regelingen bekeken om een soepelere inzet van lesgevers mogelijk te maken, zodat leerkrachten ook beter betaald worden voor (tijdelijke) extra opdrachten en wanneer zij terug in dienst treden (bijvoorbeeld als ze op pensioen zijn). Zo kunnen acute problemen opgelost worden. Deze verbeteringen zijn nu vertaald in een amendement bij Onderwijsdecreet XVIII, ingediend door Anissa Temsamani en collega's uit de andere meerderheidspartijen.

Ondertussen is het meer dan ooit duidelijk dat we het onderwijsvak ook structureel aantrekkelijker moeten maken. Over een tijdspanne van vier jaar voorspellen de onderzoekers een tekort in het kleuteronderwijs van 500 à 600 fulltimes en in het secundair onderwijs van een ruime 300 leerkrachten. Alleen in het basisonderwijs ontstaat tijdens de komende schooljaren een beperkt overschot aan onderwijzers, maar het is niet denkbeeldig dat dit overschot opgeslokt zal worden als het gevolg van nieuwe beleidsmaatregelen die zich op middellange termijn zullen opdringen...

Vooral het aantal pas-afgestudeerde leerkrachten dat reeds na enkele jaren het onderwijs definitief verlaat voor andere sectoren maakt ons ongerust.  Door de zij-instroom van nieuwe leerkrachten te bevorderen, met andere woorden, door het aantrekkelijk te maken voor mensen om na een carrière in een andere sector geheel of gedeeltelijk over te stappen naar het onderwijs, willen we de voorwaarden creëren van een meer dynamische onderwijsarbeidsmarkt. De ingenieur die zijn job in de privé combineert met het geven van een aantal uren wiskunde op een secundaire school, het mag niet langer een uitzondering zijn. De idealisten die dat doen, moeten er ook goed voor verloond worden. Als iemand na een carrière als redacteur aan de slag gaat als leerkracht Nederlands, moet er rekening gehouden worden met zijn wedde-anciënniteit. En dat geldt ook voor de landmeter die aardrijkskunde gaat geven of de apothekeres die de chemieklas instapt. Ook over dit soort structurele maatregelen zullen we in de komende tijd druk overleggen.

Toelichting over het amendement bij OD XVII:

Om op korte termijn tegemoet te komen aan de schaarste aan leerkrachten en onderwijzers op de onderwijsarbeidsmarkt in Vlaanderen, werden in 2000 reeds enkele maatregelen genomen. Met een amendement bij Onderwijsdecreet XVIII, dat gisteren in de commissie werd goedgekeurd zorgen de volksvertegenwoordigers, met als hoofdindiener Anissa Temsamani, voor een verlenging en uitbreiding van die maatregelen. Want ook vandaag, zo concludeert het recente arbeidsmarktrapport, stellen zich op korte termijn een aantal problemen om voldoende lesgevers voor de klas te hebben.

a) soepelere en beter betaalde tijdelijke oplossingen

Indien geen oplossing kan worden gevonden voor een vastgesteld tekort aan leerkrachten, kan een school, gebruik maken van twee maatregelen om tijdelijk een oplossing uit te werken:

• zij kan de in het secundair onderwijs in dienst zijnde personeelsleden belasten met bijkomende prestaties die als overwerk of als bijbetrekking worden beschouwd;
• zij kan personeelsleden uit het basisonderwijs en het secundair onderwijs die sommige verlofstelsels/ afwezigheden genieten, om bepaalde redenen geheel of gedeeltelijk ter beschikking zijn gesteld of die gepensioneerd zijn, opnieuw in actieve dienst laten treden.

Met OD en het amendement van de volksvertegenwoordigers, kan dit nu versoepeld worden toegepast in het hele leerplichtonderwijs (gewoon en buitengewoon, basis- en secundair onderwijs):

• Gelet op de algemeen vastgestelde tekorten op de arbeidsmarkt, is het vanaf nu niet meer noodzakelijk om de procedure te volgen om aan te tonen dat er een vastgesteld tekort is (en de zogenaamde verklaring op eer  niet meer vereist).
• De uren die binnen deze maatregelen als overwerk of in bijbetrekking binnen het onderwijs gepresteerd worden, worden op dezelfde manier bezoldigd als de uren in hoofdambt. Dit maakt het voor een leerkracht heel wat interessanter om mee te werken aan de oplossing van een acuut tekort, door een tijdlang extra uren te presteren.
• Ook de extra uren die het gevolg zijn van een vervanging van korte duur worden als in hoofdambt betaald. Voor die vervanging van korte afwezigheden van minder dan 10 werkdagen wordt bovendien de huidige beperking van maximaal 1/3 prestatie boven de voltijdse betrekking opgeheven.

b) een goed loon voor onderwijs aan huis

Het tijdelijk onderwijs aan huis kan toegekend worden aan leerlingen die afwezig zijn wegens ziekte of ongeval en waarvoor de ouders een schriftelijke aanvraag met een medisch attest hebben ingediend. Uit het medisch attest moet blijken dat het kind de school niet kan bezoeken maar toch onderwijs mag volgen.

Alle personeelsleden die deze heel specifieke onderwijsopdrachten uitoefenen hebben recht op een toelage voor overwerk.

c) opnieuw in actieve dienst treden aantrekkelijker

De huidige reglementering laat niet altijd toe dat leerkrachten die ofwel sommige verlofstelsels/afwezigheden genieten, ofwel om bepaalde redenen geheel of gedeeltelijk ter beschikking zijn gesteld of gepensioneerd zijn opnieuw een onderwijsopdracht zouden opnemen, ook al zouden ze dit zelf willen. In 2000 wordt voor sommige personeelsleden de mogelijkheid gecreëerd om, op vraag van de schoolleiding, in alle vrijheid zelf te beslissen om voor een korte periode opnieuw in actieve dienst te treden. Deze maatregel wordt nu verlengd en versoepeld door de voorwaarden m.b.t. het aantonen van de tekorten te schrappen.